عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )

11

نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )

كتّانى پس از عمرى تحقيق و نوشتن آثارى بىشمار و تربيت شاگردانى بسيار ، سال 1382 ق / 1962 م در فرانسه و در حال گذران تبعيد ، درگذشت . « 1 » استاد ارجمند ما ، جناب حاج سيد محمد على روضاتى ، تنها دانشمند ايرانى است كه در دوران جوانى با اين عالم برجسته مغربى ، آن زمان كه وى در مغرب بوده ، تماس داشته است . ايشان در جلد هشتم كتاب مكارم الآثار ، با اشاره به اينكه سيّد محمد عبد الحى حسنى حسينى ، معروف به شريف عبد الحى كتّانى ، شخصيت نامدار علمى ، سياسى و اجتماعى بلاد مغرب بود مىنويسد : وى در سال 1373 - 1374 ق با اين حقير مكاتبه داشت و مصنفات ممتازش ، مانند فهرس الفهارس و الاثبات و كتاب التراتيب الاداريه را به هديه فرستاد و به اجازه روايت نيز در ثبت مطبوع خود « منح المنة » نائل فرمود ، تصوير آن اجازه روى كتاب مكارم الآثار آمده است . شريف ( كتّانى ) از حدود سال 1375 ق تا پايان عمر خود را در پاريس بسر برد و سرانجام به سال 1382 ق در همانجا وفات يافت . استاد روضاتى ، در پايان اين سخن زركلى را در الاعلام گوشزد مىكند كه : او گرچه در خط سياسى خود انحرافى داشت ، اما : صدرا من صدور المغرب و مرجعا للمستشرقين خاصة بود . ( مكارم الآثار ، اصفهان : 1381 ، ج 8 ، ص 3097 ) . استاد روضاتى تصويرى از نامه عبد الحى كتانى به وى را در صفحه 3098 همان كتاب درج كرده است . 5 . التراتيب الاداريه يكى از آثار مهم عبد الحى كتّانى كتاب نظام الحكومة النبوية المسمى التراتيب الادارية است ، كه وى قدرت خود در احاطه بر آثار و متون اسلامى به خصوص در حديث و تاريخ را در آن به نمايش گذاشته است . المكتبة الاهلية اين كتاب را نخستين بار در سالهاى 1346 - 1349 ق ، در رباط منتشر كرد . كتّانى در مقدمه جامع و مفصل خود بر التراتيب الاداريه ، كه بالغ بر هفتاد صفحه است ، بحث را با يگانگى دين و سياست در اسلام آغاز كرده ، از همان ابتدا تأكيد مىكند كه در سيره نبوى تمامى آنچه كه مىتوان از آنها به عنوان اجزاى حكومت ياد كرد ، به اجمال يا تفصيل وجود دارد ، هرچند مورد غفلت كسانى قرار گرفته كه به گردآورى مسائل حكومتى از دوره خلفاى اموى و عباسى اشتغال داشته‌اند .

--> ( 1 ) . ر . ك : الجزائرى ، عبد الله بن عباس ، التأليف و نهضته بالمغرب فى القرن العشرين ، ص 161 - 164 .